Waginoza bakteryjna – objawy, przyczyny i jak wspierać naturalną równowagę pochwy

Czym jest waginoza bakteryjna i dlaczego tak często się pojawia?

Waginoza bakteryjna jest schorzeniem spowodowanym przerostem normalnej flory bakteryjnej pochwy – a dokładniej mówiąc, bakterii beztlenowych. Najczęściej przejawia się zwiększoną ilością wydzieliny z pochwy, jej szarym kolorem i rybnym zapachem. To częsty problem wielu kobiet i ma wiele przyczyn, które zgłębimy w dalszej części artykułu. Ekosystem pochwy jest wrażliwy na różne zmiany, dlatego należy być ostrożną i uważną, jeśli chodzi o nasze praktyki wokół higieny intymnej oraz czynności seksualnych.

„Jestem jedną z tych osób, u których ta infekcja lubi wracać. Najczęściej w lecie, kiedy jest upał i bardziej się pocę” – Iza, 34 lata

Zaburzenie równowagi w ekosystemie pochwy

To rodzaj infekcji intymnej, która przejawia się rozrostem flory bakteryjnej pochwy. Kiedy zostaje zachwiana jej równowaga i bakterie beztlenowe nadmiernie się mnożą, ciało daje nieprzyjemne objawy, takie jak świąd czy upławy. Bakteryjna waginoza sama w sobie nie jest bezpośrednim stanem zapalnym, jednak jej skutki już wskazują na zapalenie (zaczerwienienie, pieczenie, swędzenie, itp.).

Dlaczego bakterie beztlenowe zaczynają dominować?

Kiedy drastycznie spada ilość pałeczek kwasu mlekowego (Lactobacillus) w pochwie, namnażają się bakterie beztlenowe, takie jak np. Gardnerella vaginalis czy Atopobium vaginae. To doprowadza do zmiany pH wydzieliny i zaburzenia równowagi. Na takie zmiany ma wpływ nasz styl życia, to, jak praktykujemy higienę, ale też chociażby liczba partnerów seksualnych.

Objawy waginozy bakteryjnej – na co zwrócić uwagę?

Do objawów zaliczają się:

• zwiększona ilość wydzieliny z pochwy,
• szary kolor wydzieliny,
• rybny zapach z pochwy,
• ból lub uczucie pieczenia podczas oddawania moczu,
• bolesne stosunki (dyspareunia),
• świąd,
• zaczerwienienie,
• obrzęk.

Zdarza się, że waginoza bakteryjna przebiega asymptomatycznie – czyli nie daje wyraźnych objawów – a diagnoza zostaje postawiona dopiero przy okazji rutynowego badania w gabinecie lekarskim, gdy infekcja wychodzi na jaw przypadkiem.

Charakterystyczne wydzieliny z pochwy

Wydzielina wypływająca z pochwy staje się bardziej mleczna lub szarawa, a jej zapach rybny, nieprzyjemny i uciążliwy. Może zmienić się pH wydzieliny – z kwaśnego na zasadowe, powyżej 4,5. Ten dokuczliwy objaw może niestety negatywnie wpływać na nasze samopoczucie, powodować wstyd i obawy przed wyjściem do pracy.

Czy waginoza bakteryjna zawsze daje wyraźne objawy?

Bywa, że waginoza bakteryjna przebiega łagodnie i bez oczywistych objawów. Wtedy kobieta nie wie, co dzieje się w jej organizmie, a diagnozę lekarz nierzadko stawia dopiero przy okazji rutynowej wizyty w gabinecie ginekologicznym.

Przyczyny waginozy bakteryjnej – co zaburza naturalną florę?

W literaturze medycznej wskazuje się na konkretne potencjalne przyczyny waginozy bakteryjnej, takie jak infekcje pochwy, mnogość partnerów seksualnych, niedawno przebyta antybiotykoterapia, palenie papierosów i wyrobów tytoniowych, a także stosowanie antykoncepcji hormonalnej(1). Ale nie wyczerpuje to listy.

Wpływ hormonów i cyklu

Okazuje się, że występowanie waginozy bakteryjnej może być powiązane z momentem cyklu, w którym właśnie się znajdujemy. W jednym z badań wykazano, że większa częstotliwość pojawienia się waginozy bakteryjnej odnotowywana jest u kobiet w drugim tygodniu cyklu, czyli zwykle po przebytej miesiączce(2).

W czasie ciąży – według Biura ds. Zdrowia Kobiet przy Departamencie Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych – kobiety mogą być bardziej narażone na bakteryjne zapalenie pochwy z powodu zmian hormonalnych(3). Zmieniające się poziomy hormonów mogą zaburzyć równowagę bakteryjną w pochwie – twierdzi Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów(4). Nieleczona waginoza bakteryjna może mieć bardzo negatywne skutki dla zdrowia matki i przebiegu ciąży (o tym więcej przeczytasz dalej).

Irygacje pochwy i nadmierne zabiegi higieniczne

Być może słyszałaś o irygacji pochwy – czyli praktyce, podczas której dokonuje się przepłukania pochwy. Sprawia ono wrażenie „oczyszczenia” tych okolic, choć jest wyłącznie tym – wrażeniem i iluzją. Otóż pochwa oczyszcza się sama. Wypłukując z niej dobroczynne bakterie, naruszamy wrażliwy ekosystem pochwy i modyfikujemy jej pH. Zamiast sprzyjać równowadze i wspierać leczenie infekcji, tak naprawdę pogarszamy sytuację. Irygacje są absolutnie niewskazane.

„Zmagałam się z infekcją i koleżanka poleciła mi irygację pachnącym płynem. Brzmiało sensownie, bo miało wypłukać wszystko to, co złe, z tych okolic. Ale zamiast tego czułam się jeszcze gorzej i skończyło się na antybiotyku. Skutki leczyłam jeszcze długo po tym” – Ola, 27 lat

Aktywność seksualna a równowaga flory bakteryjnej pochwy

Zachowania partnera seksualnego mogą zaburzyć równowagę Twojej flory bakteryjnej, np. jeśli używa śliny jako lubrykantu dla Twoich okolic intymnych lub nie stosuje prezerwatywy. To niezwykle ważne, by dbać o swoje bezpieczeństwo w stosunkach seksualnych – nie tylko jeśli chodzi o zapobieganie nieplanowanej ciąży, ale też infekcjom i zakażeniom bakteryjnym oraz wirusowym (HIV – ludzki wirus niedoboru odporności, HPV – wirus brodawczaka ludzkiego, HSV – wirus opryszczki pospolitej). Ochrona barierowa, czyli kondomy, są najprostszym sposobem na uniknięcie tych problemów.

O tym, czy waginoza bakteryjna jest chorobą przenoszoną drogą płciową, piszemy więcej w dalszej części artykułu.

Niewłaściwa higiena intymna i drażniące produkty

Niektóre produkty do higieny intymnej oraz rodzaje odzieży mogą sprzyjać infekcjom. Noszenie barwionej na czarno bielizny, syntetycznych, nieoddychających materiałów, stosowanie perfumowanych kosmetyków do pielęgnacji wrażliwych okolic intymnych oraz wykonywanie irygacji pochwy zwiększają ryzyko podrażnień i infekcji.

Czy waginoza bakteryjna jest chorobą przenoszoną drogą płciową?

Według dotychczasowych źródeł naukowych partnerzy osób cierpiących na waginozę bakteryjną nie muszą przechodzić leczenia, ponieważ nie uznaje się jej za chorobę przenoszoną drogą płciową(1).

Jednakże najnowsze informacje ze świata medycyny wskazują, że jest wręcz przeciwnie!(5) Badania dowiodły, że bakterie wywołujące waginozę bakteryjną można znaleźć na skórze penisa oraz w męskiej cewce moczowej, co sugeruje przenoszenie choroby drogą płciową. Kolejnym dowodem według badaczek jest fakt, że kiedy waginozę bakteryjną leczy się u obu partnerów za pomocą antybiotyków doustnych (oraz u mężczyzn dodatkowo zewnętrznie, kremem), infekcja nie nawraca w aż 60% przypadków – natomiast gdy leczona jest jedynie kobieta, statystyki te są zdecydowanie mniej pozytywne.

Odpowiadając więc na pytanie, czy waginozą bakteryjną można zarazić partnera (a raczej partnerkę), na bazie najnowszych doniesień naukowych można stwierdzić, że istnieje taka możliwość.

The Melbourne Sexual Health Centre w Australii, czyli ośrodek zaangażowany w badania, o których piszemy powyżej, już wdrożył systemowo leczenie partnera w przypadku, gdy u kobiety zdiagnozuje się waginozę bakteryjną.

Jak rozpoznaje się waginozę bakteryjną?

Badanie ginekologiczne i wymaz z pochwy

Najczęściej waginozę bakteryjną diagnozuje się:

• poprzez wywiad lekarski (lekarz zadaje pytania o objawy, przebyte infekcje, aktywność seksualną);
• przy badaniu palpacyjnym, kiedy lekarz używa palców;
• podczas badania z użyciem wziernika;
• pobierając próbkę wydzieliny z pochwy, którą następnie wysyła się do badania.

Czy i kiedy waginozę bakteryjną należy leczyć?

To bardzo ważne, by w każdym przypadku leczyć waginozę bakteryjną. Kobiety, u których zostaje zdiagnozowana, ponoszą większe ryzyko zakażenia innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, a te w ciąży – przedwczesnego porodu, poronienia w drugim trymestrze oraz zapalenia błony śluzowej macicy po cesarskim cięciu(1). W przypadku bakteryjnej waginozy w ciąży należy traktować problem poważnie i uzyskać wsparcie lekarskie, by uniknąć poważnych powikłań.

Leczenie waginozy bakteryjnej jest więc koniecznym krokiem na drodze do zdrowia intymnego kobiety, a także życia płodu. Lekarz lub lekarka zlecą odpowiednie leczenie, dostosowane do Twojego organizmu – najczęściej wybierając antybiotyk (np. metronidazol czy klindamycynę, czyli jedne z najbardziej popularnych środków w leczeniu tej przypadłości, np. w formie globulek dopochwowych)(6).

Przy tak uciążliwym problemie, jakim jest waginoza bakteryjna, domowe leczenie nie jest wskazane. Jeśli podejrzewasz ją u siebie, zgłoś się do specjalisty, który zarekomenduje prawidłowe, profesjonalne leczenie.

Jak wspierać równowagę flory bakteryjnej pochwy na co dzień?

Profilaktyka waginozy bakteryjnej

Modyfikacje naszych niezdrowych nawyków mogą pomóc zapobiegać waginozie bakteryjnej. Mowa o:

• zaprzestaniu palenia,
• stosowaniu prezerwatyw,
• dostosowaniu diety do zaleceń specjalistycznych,
• zmianie lubrykantu(6),
• niewykonywaniu irygacji pochwy.

Niektórzy ginekolodzy zalecają stosowanie probiotyków w celach profilaktycznych, by uniknąć zakażeń i wspierać naturalną florę bakteryjną pochwy. Jednak według źródeł medycznych probiotyki nie mają na ten moment udowodnionego działania w zakresie wspierania leczenia i zapobiegania waginozie bakteryjnej(1).

Higiena intymna i wybór produktów menstruacyjnych

Prawidłowa higiena intymna jest istotna dla utrzymania dobrostanu naszych wrażliwych okolic. Wybieraj przewiewne ubrania i bieliznę, najlepiej z bawełny, bez dodatku syntetycznych włókien, przez które ciało wzmaga pocenie i dochodzi do nagromadzenia wilgoci (która stanowi pożywkę dla bakterii) między nogami. W kwestii kosmetyków, najbezpieczniejszym wyborem są formuły bez substancji zapachowych w składzie – mają najmniejszy potencjał alergizujący.

Stosuj produkty menstruacyjne z czystej bawełny organicznej, takie jak podpaski i tampony Finally.me. Dzięki temu, że są wolne od pestycydów, metali ciężkich i chloru, nie zaburzają równowagi ekosystemu pochwy i są odpowiednie dla wrażliwej skóry, dzięki czemu wspierają komfort podczas okresu.

Nawrót waginozy – dlaczego problem może wracać?

Problem nawrotów może zdarzać się wtedy, kiedy pacjentka nie stosuje się do zaleceń specjalisty, ale jest to szerszy i, według wielu specjalistów, niezgłębiony wystarczająco problem. Aż 50–80% kobiet doświadcza nawrotu waginozy bakteryjnej w ciągu roku od zakończenia antybiotykoterapii!(6) Może to wynikać z faktu, że dobroczynne pałeczki kwasu mlekowego nie podejmują ponownej kolonizacji środowiska pochwy po leczeniu antybiotykiem, np. w formie globulek dopochwowych.

Właściwa higiena, stosowanie antykoncepcji barierowej, zdrowe nawyki oraz regularne kontrole lekarskie są kluczowe dla dobrostanu intymnego.

Waginoza bakteryjna to sygnał zaburzenia równowagi, nie powód do wstydu

Obecność waginozy bakteryjnej nie świadczy o Twoim braku higieny – to głębszy (i bardzo częsty) problem. Odbudowa równowagi flory bakteryjnej pochwy jest możliwa przy wsparciu ginekologicznym i znajomości praktyk profilaktycznych a także właściwe zabezpieczenie barierowe podczas stosunku płciowego. Zawsze kiedy podejrzewasz u siebie waginozę bakteryjną czy inną infekcję, konsultuj się z lekarzem i szukaj pomocy – to można i trzeba leczyć!

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

__________

Źródła:

1. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9735379/
2. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1744975/
3. https://womenshealth.gov/a-z-topics/bacterial-vaginosis
4. https://www.acog.org/womens-health/faqs/vaginitis
5. https://edition.cnn.com/2025/03/05/health/bacterial-vaginosis-sexually-transmitted-wellness
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37325243/