Data aktualizacji:
|
Data dodania:
Autorka artykułu:
Weryfikacja merytoryczna artykułu:
Spis treści
Poznaj nasze produkty
Majtki menstruacyjne Nude Mood
Majtki menstruacyjne w neutralnym odcieniu, o chłonności 3 tamponów. Posłużą całe lata. Aż 7 rozmiarów do wyboru!
Majtki menstruacyjne Funky High
Majtki menstruacyjne z wyższym stanem. Nie cisną, a do tego mają piękny kolor i 4 warstwy ochronne. Są cieńsze niż podpaska!
Kiedy rozpoczyna się proces dojrzewania i co go inicjuje?
Proces dojrzewania płciowego to proces, w wyniku którego dojrzewająca osoba osiąga dojrzałość seksualną i staje się fizycznie zdolna do prokreacji. Proces ten typowo zaczyna się w wieku 8–13 lat u dziewczynek i wiąże się ze zmianami emocjonalnymi, hormonalnymi i fizycznymi(1).
Pierwsza miesiączka pojawia się zwykle po około 2 latach od początku dojrzewania dziewczyn.
Rola hormonów płciowych w dojrzewaniu dziewcząt
Hormony płciowe odgrywają kluczową rolę w procesie dojrzewania dziewcząt. Są to:
- estrogeny (w tym estradiol) – odpowiadają za rozwój cech płciowych: piersi, dojrzewanie macicy (jej wzrost, powiększenie się rozmiaru trzonu), wzrost endometrium, kształtowanie sylwetki;
- estradiol – najsilniejszy estrogen; kluczowy dla rozpoczęcia dojrzewania, rozwoju piersi i regulacji cyklu;
- progesteron – przygotowuje macicę do ewentualnej ciąży, stabilizuje błonę śluzową macicy;
- FSH – pobudza jajniki do wzrostu pęcherzyków jajnikowych i produkcji estrogenów;
- LH – wywołuje owulację (uwolnienie komórki jajowej) i wspiera produkcję progesteronu;
- gonadotropiny (FSH i LH) – hormony przysadki mózgowej, które sterują pracą jajników i uruchamiają cykl miesiączkowy(1).
Proces dojrzewania obejmuje ciało, emocje i zachowania
Kiedy Twoja córka zacznie dojrzewać, hormonów nie zobaczysz oczywiście gołym okiem. Z kolei zmiany w jej ciele i zachowaniu mogą stać się bardzo wyraźne – jest to zupełnie normalne i przejściowe. Proces dojrzewania jest wielokierunkowy, dlatego równie holistycznie należy do niego podchodzić.
Zmiany w ciele – pierwsze fizyczne objawy dojrzewania
Jest kilka charakterystycznych, pierwszych objawów dojrzewania dziewcząt.
Rozwój piersi, zmiana sylwetki i masa ciała
W fazie dojrzewania u dziewczynki zaczynają rozwijać się piersi, więc może zacząć potrzebować nosić biustonosz – na początek komfortowym wyborem jest np. miękki stanik sportowy. Tkanka tłuszczowa zostaje rozdystrybuowana do bioder, które stają się szersze, piersi, ud i pośladków. Masa ciała może się zwiększyć.
Owłosienie – kiedy pojawia się owłosienie łonowe i pod pachami?
Owłosienie na wzgórku łonowym zaczyna być widoczne ok. 6 miesięcy po tym, jak zaczynają rosnąć piersi. Z kolei włosy pod pachami pojawiają się ok. 2 lata po tym, jak zaczną rosnąć włosy łonowe(1). Włosy na nogach z czasem mogą zacząć stawać się grubsze.
Skóra, pot i gruczoły potowe – zmiana zapachu potu
W wieku ok. 6–8 lat dzieci przechodzą adrenarche, czyli etap dojrzewania dziewczynek i chłopców, kiedy jedną z zachodzących zmian jest pojawienie się potu o specyficznym zapachu – a to za sprawą zwiększonego wydzielania androgenów z kory nadnerczy(1). Niektóre ze skutków adrenarche to pojawienie się owłosienia łonowego, nieprzyjemny zapach apokrynowy (wynikający z faktu, że pot wydzielany przez apokrynowe gruczoły potowe zostaje rozkładany przez bakterie znajdujące się na skórze pod pachami), zwiększona tendencja do przetłuszczania się włosów i skóry, a także trądzik.
Na te problemy mogą zaradzić odpowiednie kosmetyki, takie jak dezodorant czy antyperspirant i dobrane przez dermatologa lub dermatolożkę preparaty lecznicze do łagodzenia trądziku.
Pierwsze miesiączki i dojrzewanie narządów płciowych
Co świadczy o tym, że wkrótce pojawi się pierwsza miesiączka? Niektóre objawy to:
- pojawienie się śluzu z pochwy (fluor pubertalis),
- powiększenie się piersi,
- przyspieszenie wzrostu (skok wzrostowy),
- przetłuszczanie się cery, trądzik,
- pojawienie się owłosienia pod pachami,
- pojawienie się owłosienia łonowego(2).
Pierwsze miesiączki w życiu dziewczynki będą nieregularne i być może stresujące – dlatego tak ważne jest oswajanie tematu okresu od najmłodszych lat, stosownie do wieku, i najlepiej w sposób naturalny, na własnym przykładzie.
Menarche, czyli pierwszy okres, pojawia się zwykle 1,5–3 lata po tym, jak zaczną rozwijać się piersi. Na tym etapie narządy płciowe są dojrzałe na tyle, by spełniać funkcje reprodukcyjne – oczywiście w ujęciu biologicznym, nie psychospołecznym.
Zmiany hormonalne i tempo dojrzewania dziewcząt
Jak hormony regulują rozwój cech płciowych?
Hormony odpowiadają za zmiany fizyczne w okresie dojrzewania. Są to estrogeny (w tym estradiol), progesteron, gonadotropiny (FSH i LH), a także somatotropina (GH). Hormony płciowe nasilają wydzielanie GH i jego pochodnych, a w szczególności insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1), który faktycznie stymuluje wzrost kości i masy mięśniowej.
Dlaczego dziewczynki zaczynają dojrzewać w różnym wieku?
Każda dziewczyna zaczyna dojrzewać w innym czasie. Dzieje się to w jej własnym tempie i jest zależne od czynników biologicznych, ale także środowiskowych. Dojrzewanie piersi, data pierwszej miesiączki czy moment startu poszerzania się bioder są ściśle powiązane chociażby z dietą, uwarunkowaniami genetycznymi, strefą geograficzną, w której dziecko dorasta, czy np. ilością stresu w jego życiu codziennym.
Czym jest przedwczesne dojrzewanie płciowe i kiedy wymaga konsultacji?
Przedwczesne dojrzewanie płciowe to stan, w którym u dziecka zbyt wcześnie (zwykle przyjmuje się, że przed 8. rokiem życia) rozwijają się cechy płciowe – takie jak piersi, owłosienie łonowe lub pachowe, nieprzyjemny zapach potu czy menstruacja u dziewczynki.
Zachowania i emocje – sygnały dojrzewającej córki
Dojrzewanie obejmuje dość intensywne zmiany stanu emocjonalnego. W jednym momencie dziewczynka może być radosna i pogodna, a za chwilę rozdrażniona czy nawet płaczliwa. Często mówi się w tym kontekście też o „fochach”, pozornie bez powodu, jednak należy pamiętać, że hormony w ciele dorastającego dziecka to bardzo ważny i prawdziwy powód dla takich zachowań. Poza tym takie emocje mogą mieć bardziej konkretne przyczyny – od naszej relacji i otwartości dziecka na zwierzenia zależeć będzie, czy będzie skłonna nam ją wyjawić. Na pewno sytuację zaogniać mogą wypowiedzi w stylu: „oho, a ta znowu strzela focha!”.
Wahania nastroju i zmiany w stanie emocjonalnym
Wahania nastroju są normalnym elementem dojrzewania u dziewczynek. Nie powinny dziwić nas: impulsywność, drażliwość, płaczliwość, wybuchowość, posępność – i to wszystko w krótkich odstępach czasu. Typowy emocjonalny rollercoaster.
„U mojej córki dojrzewanie zaczęło się od wahań nastroju i pierwszych śladów owłosienia. Nie byłam na to gotowa, bo szczerze mówiąc myślałam, że mamy jeszcze czas, ale jak już minął pierwszy szok, usiadłam z nią i porozmawiałyśmy na spokojnie. Bałam się, a było to bardzo fajne doświadczenie dla nas obu! Nawet trochę się pośmiałyśmy” – Barbara, 41 lat.
Rozwój własnej tożsamości i większa potrzeba autonomii
Dojrzewanie dziewczyn często wiąże się z tym, że stają się bardziej odizolowane od rodziców, nawet jeśli do tej pory ich relacja była bardzo bliska. Wynika to z potrzeby stania się „swoją własną osobą”, odkrycia swoich potrzeb, nauki samodzielnego myślenia, wedle swoich wartości i przekonań. A to może oznaczać konieczność zdystansowania się od rodzica.
Osłabienie więzi jako element dorastania
W związku ze zmianami wspomnianymi powyżej, dziecko może odczuwać mniejszą chęć podejmowania rozmów z rodzicem. Niechybnie oznacza to zmianę dynamiki relacji – młody człowiek w poszukiwaniu swojej tożsamości może zacząć priorytetyzować swoje indywidualne potrzeby (w tym: rozwijania znajomości z rówieśnikami, szukania odpowiedzi na pytania, które z jakiegoś powodu krępuje się zadać rodzicowi, wyrażania siebie poprzez hobby czy ubiór) zamiast pielęgnować bliską dotychczas więź z mamą czy tatą.
Podniecenie seksualne – jak rozumieć wzbudzenie i ciekawość?
Podniecenie seksualne to naturalny stan, który pojawia się u zdrowej, dojrzewającej dziewczynki. Nie powinien być piętnowany, a córka zawstydzana z jego powodu. Ważne, by rozumiała, że to normalne, że zaczyna interesować się sferą intymną. Rodzic powinien zapewnić dziecku bezpieczne źródła informacji, by mogło zaspokajać swoją ciekawość w kontrolowany i merytoryczny sposób. Ten etap kształtowania się świadomości seksualnej jest kluczowy dla rozwoju prawidłowych, zdrowych nawyków i budowania wiedzy o relacjach.
Podniecenie seksualne nie jest równoznaczne z tym, że dziecko automatycznie rozpocznie inicjację seksualną – niewskazane są więc panika i zastraszanie dojrzewającej osoby. Wręcz przeciwnie – do tematu należy podejść ze spokojem i otwartością na, nie zawsze łatwe, pytania.
Brak miesiączki, opóźnione lub przyspieszone dojrzewanie – kiedy reagować?
Dojrzewanie płciowe i to, kiedy pojawia się ono u dziecka, to kwestia mocno indywidualna i dzieje się w jego własnym tempie, jednak istnieją ramy, w których powinno się zmieścić. A jeśli dojrzewanie rozpoczyna się za wcześnie lub za późno, trzeba podjąć kroki w celu znalezienia przyczyny.
Przedwczesne dojrzewanie płciowe – sygnały alarmowe
Dziewczynki, które dostają okres przed ukończeniem 10. roku życia, mają przedwczesne miesiączki. Może być to sygnał alarmowy, że ich stan odżywienia nie jest adekwatny do wieku i potrzeb (coraz częstszym zjawiskiem jest otyłość u młodych dziewcząt, a tkanka tłuszczowa produkuje estrogeny). Podobnie z typowymi objawami rozpoczęcia procesu dojrzewania: powiększaniem się piersi, pojawieniem się owłosienia łonowego, skokiem wzrostowym, nieprzyjemnym zapachem potu, trądzikiem i wydzieliną z pochwy. Przedwczesne dojrzewanie płciowe należy skonsultować z lekarzem lub lekarką, gdyż może świadczyć o zaburzeniach hormonalnych.
Miesiączki brak po ukończeniu określonego wieku – co robić?
Miesiączki brak, a dziewczynka ukończyła 15. rok życia? Konieczna jest konsultacja ginekologiczna. Lekarz lub lekarka oceni, co jest przyczyną braku pojawienia się krwawienia miesiączkowego, zleci odpowiednie badania i będzie mogła wdrożyć skuteczne leczenie.
Choroby endokrynologiczne wpływające na dojrzewanie
Istnieją choroby endokrynologiczne, które mogą zaburzać zdrowy proces dojrzewania. W przypadku przedwczesnego dojrzewania są to m.in.:
- wrodzony przerost nadnerczy,
- wczesna aktywacja osi podwzgórze-przysadka-gonady,
- nadczynność tarczycy,
- guzy jajnika,
- guzy nadnerczy,
- zespół McCune-Albrighta(3).
A w przypadku późnego:
- niedoczynność tarczycy,
- niedoczynność przysadki lub gonad,
- zespół Turnera lub inne zespoły genetyczne,
- zespół Kallmanna(4).
Jak wspierać córkę w okresie dojrzewania?
Proces dorastania to chyba dla każdej dziewczynki wyzwanie – dojrzewanie płciowe wiąże się m.in. z tym, że zmienia się sylwetka ciała. Są dziewczęta, które będzie niepokoił brak kształtów, podczas gdy ich rówieśniczki mają już większe piersi czy szersze biodra. Inne z kolei będą wstydzić się tych samych, ale już rozwiniętych cech. To naprawdę wymagający emocjonalnie wczesny etap procesu stawania się kobietą. To, jak wygląda sylwetka ciała, jest zależne od indywidualnych predyspozycji, stylu życia i aktywności hormonalnej – zmiany fizyczne u dziecka mogą wymagać od rodzica wykazania się empatią, praktykowania ciałopozytywnej komunikacji i wrażliwości na emocje, które będą się pojawiać w związku z całą „metamorfozą”.
Jak rozmawiać o zmianach w narządach płciowych i menstruacji?
Proces wzrostu fizycznego u dziewczynek obejmuje także rozwijanie się narządów płciowych, a co za tym ostatecznie idzie – nadejście pierwszego okresu. Kiedy rodzic podejmuje ten temat w rozmowie z dzieckiem w sposób merytoryczny, otwarty i wolny od zawstydzania bądź osądu, przyczynia się do prezentowania właściwej, dojrzałej postawy dbania o dobrostan intymny.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), dostosowana do wieku edukacja seksualna jest kluczowa dla zdrowego dorastania i rozwoju dzieci(5). Pierwsze miesiączki u młodych ludzi to ważny temat – WHO mówi także, że w tym newralgicznym okresie istotne jest zapewnienie im dorastania w bezpiecznym, wspierającym środowisku.
Dlatego w rozmowie z dzieckiem nie unikaj odpowiedzi na pytania związane z menstruacją, a jeśli czujesz, że nie masz wystarczającej wiedzy, by wspierać swoją córkę, doedukuj się lub pokieruj dziecko w stronę źródeł, które są wiarygodne i godne zaufania (lekarz/lekarka, edukatorzy/edukatorki seksualne, nauczyciele/nauczycielki). Możesz wspomóc się książkami edukacyjnymi o menstruacji czy materiałami wideo dostępnych zupełnie za darmo w Internecie (jednak istotne jest, by źródła te dobierać świadomie i po wnikliwym researchu, czy bazują one na nauce).
Dr n. med. Jadwiga Wańczyk-Baszak podkreśla: „Bardzo ważnym aspektem jest edukacja na temat chorób przenoszonych drogą płciową oraz ewentualnie antykoncepcji. Jeśli rodzice nie czują się wystarczająco pewnie, z każdym z tych tematów można zgłosić się do ginekologa celem omówienia zagadnień. Przypomnę, że współżycie w Polsce jest legalne po ukończeniu 15. roku życia”.
Jak wspierać pozytywny obraz ciała?
Różne etapy dojrzewania to różne wyzwania. Kiedy pojawia się owłosienie łonowe oraz pod pachami czy na nogach, córka może zacząć odczuwać dyskomfort z nimi związany – jeśli wyrazi chęć pozbycia się owłosienia, warto wspierać ją w nauce golenia czy depilacji. Oczywiście istotne jest też zakomunikowanie, że włosy są zupełnie naturalne, higieniczne i to tylko i wyłącznie jej decyzja, co z nim zrobi. Nie powinna ulegać presji rówieśników czy rówieśniczek, ale nie jest tajemnicą, że ich aprobata najprawdopodobniej będzie istotnym czynnikiem wpływającym na decyzje dojrzewającego dziecka.
Jak pomóc dziecku oswoić emocje związane z dorastaniem?
Rozwój emocjonalny u dzieci wiąże się często z rozchwianym stanem emocjonalnym. Pomocna może okazać się świadomość tego, że jest to etap przejściowy. Jeśli córka zmaga się z intensywnymi huśtawkami nastroju, możecie wspólnie zastanowić się nad sposobami zdrowej autoregulacji. Ćwiczenia fizyczne, wyjścia do kina, spotkania z koleżankami, okazjonalne przekąski czy działalność artystyczna mogą pomóc rozładować napięcia, które gromadzą się w ciele dziecka.
Każde dziecko dojrzewa w swoim czasie
W okresie dojrzewania dziecko przechodzi fazę budowania własnej tożsamości, a to wszystko w obliczu burzy hormonów, pierwszych zauroczeń i stresu wokół zmian zachodzących w jego ciele.
Jak odróżnić normę od sygnałów niepokojących?
Kiedy dziewczynki zaczynają dojrzewać, niektóre objawy mogą wydawać się nam alarmujące, choć są standardowe dla danego etapu dojrzewania. Kiedy powinniśmy się zaniepokoić? Wtedy, gdy dolegliwości są na tyle uciążliwe, że uniemożliwiają lub w znacznym stopniu utrudniają córce codzienne funkcjonowanie. Każde wątpliwości warto rozwiewać z pomocą lekarza lub lekarki, która będzie w stanie ocenić te potencjalne nieprawidłowości.
Jak towarzyszyć dziecku, zachowując bliskość i szacunek?
Dojrzewające dziecko buduje swoją indywidualną tożsamość, gdy w tle dzieją się zmiany hormonalne i zachodzi rozwój emocjonalny. Kiedy przeżywa pierwsze miesiączki i w okresie przed rozpoczęciem menstruacji może nastąpić osłabienie jego więzi z rodzicem. Jest to naturalne, choć często przykre i frustrujące. By ochronić relację z córką, należy uzbroić się w dużo wyrozumiałości, szacunku dla jej emocji i granic, a także uważnie słuchać jej potrzeb. Praktykujcie otwartą komunikację od najmłodszych lat!
FAQ – najczęściej zadawane pytania
W jakim wieku zwykle zaczyna się dojrzewanie u dziewczynek?
Proces ten typowo zaczyna się w wieku 8–13 lat u dziewczynek.
Po jakich objawach rozpoznać, że córka dojrzewa?
Są to: rozwój piersi, poszerzenie się bioder, pojawienie się owłosienia łonowego i pod pachami, huśtawka nastrojów, niemiły zapach potu oraz trądzik.
Kiedy brak miesiączki powinien niepokoić rodzica?
Jeśli miesiączki brak, a dziewczynka ukończyła 15. rok życia, konieczna jest konsultacja ginekologiczna.
Czy owłosienie łonowe pojawia się jako pierwszy objaw dojrzewania?
Owłosienie na wzgórzu łonowym typowo zaczyna być widoczne ok. 6 miesięcy po tym, jak zaczynają rosnąć piersi.
Jak rozmawiać z dzieckiem o zmianach w narządach płciowych?
Istotna jest normalizacja tych zmian, budowanie pozytywnego obrazu własnego ciała i podkreślanie, że każdy rozwija się we własnym tempie. W razie wątpliwości, jak ugryźć ten temat, zawsze można zgłosić się do lekarza/lekarki, która udzieli takich informacji i porad.
Czy zmiany hormonalne mogą wpływać na wahania nastroju?
Tak, aktywność hormonów w okresie dojrzewania bezpośrednio oddziałuje na odczuwane emocje, które mogą gwałtownie się zmieniać.
Czy przedwczesne dojrzewanie wymaga konsultacji lekarza?
Przedwczesne dojrzewanie płciowe to stan, w którym u dziecka zbyt wcześnie (zwykle przyjmuje się, że przed 8. rokiem życia) rozwijają się cechy płciowe. Może być ono spowodowane m.in. chorobami endokrynologicznymi.
Czy produkty Finally.me mogą wspierać komfort podczas pierwszej miesiączki?
Majtki menstruacyjne Finally.me są dobrą opcją na pierwszy okres (i każdy kolejny), ponieważ są jak zwykła bielizna, tyle że ze specjalną wkładką chłonną. Mogą sprawić, że dziewczynka będzie czuła się „normalniej”. Inną, popularniejszą opcją są organiczne podpaski Finally.me z czystej, miękkiej bawełny.
Źródła:
