Jakie są objawy zaburzeń hormonalnych u kobiet?

Zaburzenia hormonalne to problemy z równowagą gospodarki hormonalnej w organizmie człowieka. Kiedy dochodzi do problemów z funkcjonowaniem gruczołu endokrynnego, to pojawiają się zaburzenia wydzielania hormonów. Co więcej, problemy z układem hormonalnym przyczyniają się do powstawania wielu problemów zdrowotnych. Nieprawidłowa funkcja jednego gruczołu endokrynnego, powoduje wiele objawów z różnych narządów.

Przyczyny zaburzeń hormonalnych u kobiet

Przyczyny zaburzeń gospodarki hormonalnej są różnorodne i powinny być analizowane indywidualnie Można jednak wymienić kilka czynników, które je wywołują. Są to m.in.:

• zmiany fizjologiczne związane z dojrzewaniem, ciążą, menopauzą,
• choroby gruczołów dokrewnych odpowiedzialnych za produkcję określonego hormonu (tarczyca, przysadka mózgowa, jajniki, nadnercza, trzustka): niedoczynność/ nadczynność tarczycy, gruczolak przysadki, przedwczesne wygasanie czynności jajników, choroba Cushinga, cukrzyca typu 1,
• zaburzenia endokrynologiczne np. zespół policystycznych jajników (PCOS),
• zaburzenia metaboliczne (insulinoopornosć, cukrzyca typu 2),
• przewlekły stres,
• nieodpowiednia dieta - nadmiar węglowodanów, tłuszczów nasyconych, alkoholu,
• niedobór witamin i mikroelementów  (witamina D, jod, cynk),
• niezdrowy styl życia,
• otyłość, znaczna niedowaga,
• zaburzenia o charakterze autoimmunologicznym,
• choroby genetyczne (zespół Turnera),
• nowotwory hormonalnie czynne,
• zabiegi operacyjne,
• zaburzenia hormonalne po odstawieniu antykoncepcji,
• stosowanie leków (niektóre steroidy anaboliczne, na tarczycę, psychotropowe, przeciwpadaczkowe).

Zaburzenia hormonalne związane cyklem miesiączkowym

Rozregulowanie cyklu miesiączkowego, czyli brak miesiączki, miesiączki nieregularne (zarówno skrócenie lub wydłużenie cyklu miesiączkowego), obfite lub skąpe krwawienia, plamienia w trakcie cyklu mogą wskazywać na brak równowagi hormonalnej.

Zaburzenia hormonalne mogą wystąpić niezależnie od wieku, choć szczególnie często dotyczą kobiet w okresach dużych zmian hormonalnych, takich jak dojrzewanie, połóg czy menopauza. U kobiet rezygnujących z antykoncepcji hormonalnej objawy mogą być skutkiem nagłej zmiany poziomu hormonów, do których organizm był przez długi czas przyzwyczajony. Brak miesiączki może być związany z ciążą.

Zaburzenia cyklu miesiączkowego

Jednym z pierwszych sygnałów braku równowagi hormonalnej są nieregularne cykle, zbyt obfite lub zbyt skąpe krwawienia, plamienia śródcykliczne, a także trudności z zajściem w ciążę. Te objawy mogą wskazywać na zaburzoną pracę osi podwzgórze–przysadka–jajniki i wymagają konsultacji ginekologicznej. Długotrwałe zaburzenia miesiączkowania i cyklu mogą być związane z zespołem policystycznych jajników (PCOS).

Zmiany skórne

W zaburzeniach hormonalnych może dojść do nasilenia trądziku, zwłaszcza na twarzy, plecach i dekolcie. Suchość skóry lub nadmierne przetłuszczanie również mogą być objawami hormonalnej nierównowagi. Szczególnie istotne są tu poziomy androgenów: testosteronu, dihydrotestosteronu (DHT), androstendionu oraz DHEA. Nadmiar tych hormonów może nasilać problemy skórne. Suchość skóry moze być związana z niedoczynnością tarczycy.

Spadek libido

Obniżenie popędu seksualnego może wynikać z nieprawidłowego poziomu hormonów płciowych (estrogenów i testosteronu) lub z przewlekle podwyższonego poziomu kortyzolu – hormonu stresu. Warto zwrócić uwagę, czy spadek libido jest nowym objawem, czy też utrzymuje się dłużej. W obu przypadkach wskazana jest ocena profilu hormonalnego.

Przewlekłe zmęczenie i brak energii

Ciągłe zmęczenie, ospałość czy trudności z koncentracją mogą być efektem niedoczynności tarczycy lub podwyższonego poziomu prolaktyny. Wahania poziomu estrogenów i progesteronu również mogą wpływać na nastrój i samopoczucie psychiczne.

Zmiany masy ciała

Zaburzenia hormonalne mają istotny wpływ na metabolizm. Przyrost masy ciała może być związany z niedoczynnością tarczycy lub opornością na insulinę. Z kolei gwałtowna utrata wagi bywa objawem nadczynności tarczycy. Utrzymujące się wahania wagi, mimo braku zmian w diecie i aktywności fizycznej, powinny skłonić do diagnostyki endokrynologicznej. Jeśli pacjentka przybiera na wadze pozornie bez żadnej konkretnej przyczyny, może to wskazywać na problemy z równowagą hormonalną.

Inne objawy zaburzeń hormonalnych

• bóle piersi,
• nadmiernee owłosieni(hirsutyzm),
• łysienie,
• zaburzeniami depresyjne,
• poronienia,
• niepłodność,
• nadmierna potliwość,
• kołatania serca,
• zaburzenia rytmu serca,
• i wiele, wiele innych.

Co robić w przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych?

W przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych należy:

• obserwować cykl miesiączkowy (np. prowadzić kalendarz krwawień, pomocne są różne aplikacje),
• zadbać o zdrowy styl życia – odpowiednią dietę, sen, unikanie stresu i regularną aktywność fizyczną,
• skonsultować się z ginekologiem lub endokrynologiem,
• wykonać podstawowe badania hormonalne (FSH, LH, estradiol, prolaktyna, testosteron, TSH, fT3, fT4, DHEA, SHBG).

W zależności od przyczyny zaburzeń hormonalnych, objawy mogą być różne. Zależy ono od rodzaju dolegliwości. Leczenie zaburzeń hormonalnych odbywa się we współpracy z lekarzem endokrynologiem lub ginekologiem. Lekarz przeprowadza więc dokładny wywiad z pacjentem, który pomoże w ustaleniu źródła dolegliwości i wyborze odpowiedniego leczenia, które jest indywidualnie dobierane.

Kiedy przyczyną okazuje się niedobór niektórych hormonów np. niedoczynność tarczycy to terapia polega na regularnym przyjmowaniu leków doustnych.Niektóre zaburzenia hormonalne mogą mieć swoje źródła w guzach czynnych hormonalnie, np. gruczolaku przysadki mózgowej lub jajnika -- leczenie jest wówczas zindywidualizowane. Profilaktyka zaburzeń hormonalnych opiera się natomiast na zmianie swojego stylu życia, czyli stosowaniu odpowiednio zbilansowanej diecie, aktywności fizycznej i ruchu na świeżym powietrzu.