Anemia w ciąży - objawy, diagnostyka i leczenie niedokrwistości

Anemia, nazywana również niedokrwistością, często stwierdzana jest u kobiet w ciąży. Jest to normalne, fizjologiczne zjawisko, wynikające ze zmian, jakie zachodzą w organizmie przyszłej mamy. Nie można jej jednak bagatelizować. Czym grozi anemia w ciąży, jakie są jej objawy oraz jak wygląda leczenie i diagnostyka?

Czym jest anemia w ciąży?

Niedokrwistość to stan, podczas którego dochodzi do obniżenia stężenia hemoglobiny (poniżej 11 g/dl), liczby czerwonych krwinek i hematokrytu (poniżej 33%). Jej bezpośrednim skutkiem jest ograniczony transport tlenu do tkanek, a jego niedobory grożą zaburzeniami prawidłowego rozwoju płodu i niedotlenieniem.

W czasie pierwszego trymestru ciąży, ciężka anemia grozi zaburzeniami implantacji zarodka czy poronieniem. W drugim trymestrze natomiast, może powodować powstawanie wad wrodzonych bądź zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu. Anemia w trzecim trymestrze grozi przedwczesnym porodem.

W czasie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na żelazo - jego niedobór jest najczęstszą przyczyną anemii. Niedokrwistość w ciąży może być również spowodowana niedoborem kwasu foliowego lub witaminy B12.

Objawy anemii ciążowej

Można je podzielić na:

wczesne objawy anemii:

• ciągłe uczucie zmęczenia,
• szybkie męczenie się,
• problemy z połykaniem,
• zawroty i bóle głowy,
• osłabienie organizmu,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• wypadanie włosów,
• łamliwość paznokci,

objawy anemii zaawansowanej:

• napady duszności,
• przyspieszone bicie serca,
• szybkie męczenie się,
• drętwienie kończyn,
• bóle brzucha,
• niedociśnienie tętnicze,
• żółtaczka,
• zaburzenia widzenia i czucia,
• bladość skóry i błon śluzowych.

Anemia w ciąży – przyczyny

Niedokrwistość u kobiet ciężarnych może mieć wiele przyczyn. Jedną z najczęstszych z nich jest niedobór żelaza oraz kwasu foliowego. W czasie ciąży dzienne zapotrzebowanie na żelazo zwiększa się - jest to związane ze wzrostem macicy, rozwojem płodu i zwiększeniem objętości krwi krążącej.

Przeczytaj także: Pierwsze objawy ciaży

Przyczyną anemii w ciąży mogą być także:

• brak apetytu,
• wymioty,
• występowanie ciężkich stanów zapalnych,
• przewlekłe bądź ostre krwawienie w trakcie ciąży,
• zaburzenia w funkcjonowaniu układu pokarmowego.

Co więcej, istnieją również czynniki, które zwiększają ryzyko pojawienia się anemii w ciąży. Są to:

• picie alkoholu,
• palenie tytoniu,
• ciąża mnoga,
• niedobór witamin i składników mineralnych,
• wrodzone choroby krwi,
• zażywanie leków stosowanych przy padaczce.

Diagnostyka i leczenie anemii w ciąży

Anemia diagnozowana jest na podstawie morfologii krwi obwodowej. Badanie krwi jest bardzo łatwo dostępne, a co więcej, u kobiet w ciąży powinno być one wykonywane regularnie, co 4-6 tygodni.

W przypadku anemii poziom hemoglobiny spada a rozmiar krwinek czerwonych może się zmieniać. W zależności od przyczyny krwinki są mniejsze (niedokrwistość z niedoboru żelaza), lub większe (niedokrwistość z niedoboru witaminy B12). Badania pomagające w diagnostyce anemii to:

• ferrytyna i transferyna - dają informacje o ilości żelaza w organizmie,
• MCV - średnia objętość krwinki czerwonej - erytrocytów,
• MCHC - średnie stężenie hemoglobiny w krwince.

Zapotrzebowanie na żelazo w czasie ciąży zwiększa się wraz z okresem jej rozwoju. Podstawą w leczeniu anemii w ciąży jest więc doustna suplementacja żelazem - najczęściej jest to dawka 120 mg na dobę. Warto pamiętać, aby przyjmować preparaty na pół godziny bądź godzinę przed jedzeniem, ponieważ pokarm zmniejsza wchłanianie żelaza z jelit. Żelazo może być podawane również w sposób dożylny.

Należy pamiętać, że nadmiar żelaza w ciąży może być szkodliwy, a jego bezkrytyczne suplementowanie bez wskazań może nieść negatywne skutki. Oto niektóre potencjalne negatywne konsekwencje:

Dolegliwości ze strony układu pokarmowego: To najczęstsze skutki uboczne przyjmowania żelaza doustnie. Mogą wystąpić:

• zaparcia (bardzo częste);
• biegunki;
• nudności, wymioty;
• bóle brzucha, zgaga;
• ciemne zabarwienie stolca (to normalne i niegroźne, ale może być zaskakujące).

Zwiększone ryzyko cukrzycy ciążowej i stanu przedrzucawkowego: Badania wskazują na związek między nadmiarem żelaza a zwiększonym ryzykiem wystąpienia tych schorzeń.

Komplikacje okołoporodowe: Nadmiar żelaza może przyczynić się do:

• ryzyka przedwczesnego porodu,
• niskiej masy urodzeniowej dziecka.

Inne objawy przedawkowania (rzadziej w ciąży, ale możliwe):

• postępujące uczucie zmęczenia, spadek wagi;
• bóle stawów.

W bardzo rzadkich, skrajnych przypadkach, gdy nadmiar żelaza jest znaczny (np. w chorobie zwanej hemochromatozą), może dojść do uszkodzenia narządów wewnętrznych, takich jak wątroba czy trzustka.

Co jeść podczas anemii w ciąży?

Przeważnie sama dieta nie wystarcza, aby pokryć wysokie zapotrzebowanie na żelazo podczas ciąży. Warto jednak o nią zadbać. W jadłospisie kobiety ciężarnej z anemią powinny znaleźć się:

• składniki zawierające duże ilości witaminy C np. sok pomarańczowy,
• mięso,
• ryby i owoce morza,
• nasiona roślin strączkowych,
• zielone warzywa - szpinak, sałata, brokuły, ogórek, natka pietruszki,
• produkty pełnoziarniste - pieczywo, płatki owsiane,
• kakao,
• żółtka jaj,
• tofu,
• nasiona i orzechy - pestki dyni, sezam.

Czasem sama dieta nie wystarcza, aby uzupełnić niedobory składników niezbędnych dla równowagi hormonalnej, szczególnie gdy planujesz ciążę. W organizmie kobiety znacząco wzrasta zapotrzebowanie na witaminy, minerały i składniki wspierające zdrowie hormonalne. Suplement diety Finally.me – Hormonal Balance został opracowany specjalnie z myślą o kobietach, które chcą świadomie przygotować swój organizm na ciążę i wspomóc jego prawidłowe funkcjonowanie. Dzięki starannie dobranej kompozycji składników aktywnych pomoże Ci osiągnąć wewnętrzną równowagę i optymalnie przygotować ciało na ten wyjątkowy okres. Pamiętaj jednak, że każdą suplementację należy poprzedzić konsultacją z lekarzem!